Ryzyko i powikłania związane z implantami piersi

Powikłania to niekorzystny przebieg lub konsekwencje choroby, stanu zdrowia, terapii lub zabiegu. Celem operacji jest ograniczenie powikłań do minimum, a chirurg będzie starał się je zminimalizować, jednak rekonstrukcja piersi wiąże się z ryzykiem i powikłaniami. Zebraliśmy listę najczęstszych powikłań wraz z objaśnieniami i, w stosownych przypadkach, zaleceniami.

  • Seroma (zbiornik płynu surowiczego): Seroma powstaje w wyniku gromadzenia się płynu surowiczego wokół implantu, co może prowadzić do bólu i nadmiernego obrzęku piersi. Przyczynami powstania seromy mogą być uraz śródoperacyjny lub pooperacyjny, nadmierna ruchomość implantu po zabiegu lub zakażenie. Możliwe metody leczenia obejmują ucisk, drenaż lub, jeśli jest to konieczne, usunięcie implantu. Seroma może wystąpić we wczesnym okresie pooperacyjnym, bezpośrednio po zabiegu, lub późno – kilka miesięcy po operacji. Zobacz również sekcję dotyczącą chłoniaka anaplastycznego z dużych komórek związanego z implantami piersi (BIA-ALCL).
  • Ból: Po operacji piersi może wystąpić ból w operowanym obszarze, a także w mięśniach klatki piersiowej, barku lub ramieniu. Ciągły ból może być spowodowany nieprawidłowym doborem rozmiaru lub umiejscowieniem implantów. Ból może być spowodowany zbyt dużymi implantami, przykurczem torebki oraz podrażnieniami spowodowanymi nadmiernym ruchem implantów. W celu wyjaśnienia przyczyny bólu po operacji należy niezwłocznie skonsultować się z chirurgiem.
  • Zaczerwienienie skóry lub „wysypka”: Powikłanie to można zaobserwować u niewielkiego odsetka pacjentów. Zaczerwienienia skóry nie należy mylić z infekcją. Różni się ono od infekcji swędzeniem i brakiem objawów infekcji ogólnoustrojowej. Zwykle pojawia się 7–10 dni po implantacji i może utrzymywać się przez 2–3 tygodnie. Konieczne może być zastosowanie steroidów.
  • Deformacja klatki piersiowej: Klatka piersiowa może ulec deformacji z powodu nacisku wywieranego przez implant.
  • Wapnienie: Możliwe jest łagodne wapnienie wokół implantu.  
  • Infekcje: Infekcje mogą objawiać się gorączką i/lub stanem zapalnym. Infekcje związane z implantami piersi są bardzo rzadkie: 0,114%.1 Infekcje o niejasnej etiologii, które występują po operacji wszczepienia implantów piersi, należy natychmiast leczyć. Konieczne może być zastosowanie antybiotyków, drenaż lub usunięcie implantu. Nie wszystkie infekcje można leczyć, gdy implant pozostaje w organizmie. W niezwykle rzadkich przypadkach zgłaszano zespół „szoku toksycznego” w związku z implantami piersi.
  • Zapalenie lub podrażnienie: Reakcje organizmu na infekcję lub uraz objawiające się zaczerwienieniem, obrzękiem, bólem.
  • Pęknięcie implantu: Uszkodzenie integralności powłoki implantu. Naszym zdaniem najczęstszymi przyczynami są uszkodzenie implantu (w trakcie operacji, np. przez zbyt krótkie nacięcia, narzędzia chirurgiczne lub po operacji, np. w przypadku nakłuć, biopsji itp.), uraz lub zmęczenie materiału. Po pęknięciu implantu wypełnionego żelem konsystencja żelu silikonowego zapobiega jego dyfuzji. Nie ma jednak gwarancji, że żel pozostanie w całości. Pęknięcia mogą być zauważalne (pęknięcia objawowe) lub nie (pęknięcia ciche). Rezonans magnetyczny (MRI) jest najskuteczniejszą metodą wykrywania cichych pęknięć implantów piersi wypełnionych żelem silikonowym. W przypadku zdiagnozowania pęknięcia implant należy wymienić.
  • Przenikanie silikonu: Wszystkie nowoczesne implanty piersi są wyposażone w specjalne warstwy barierowe, które zapobiegają dyfuzji cząstek silikonu przez powłokę. Chociaż nie można całkowicie wykluczyć przenikania składników silikonu o niskiej masie cząsteczkowej przez powłokę implantu, niewielkie ilości żelu pozostają w torebce tkankowej, która fizjologicznie rozwija się wokół implantu.2
  • Ziarniniak: Ziarniniaki to miejscowe zapalenia guzkowe, które mogą wynikać z pęknięcia implantu lub przenikania silikonu. Ziarniniaki o nieznanym pochodzeniu mogą wymagać biopsji lub usunięcia implantu.
  • Obrzęk węzłów chłonnych pachowych: Węzły chłonne to małe struktury rozmieszczone w całym organizmie wokół naczyń krwionośnych. Stanowią one część układu limfatycznego organizmu. Mogą puchnąć i stać się wrażliwe lub bolesne w przypadku miejscowej infekcji, infekcji obejmującej cały organizm, nowotworu lub zaburzeń immunologicznych. Węzły chłonne pachowe to węzły chłonne znajdujące się pod pachą, które odprowadzają płyn z okolicy piersi. U niektórych pacjentek z implantami piersi stwierdzono powiększenie węzłów chłonnych pod pachą. Nazywa się to limfadenopatią. Zgłaszano jej występowanie u kobiet zarówno z pękniętymi, jak i nienaruszonymi implantami piersi wypełnionymi żelem silikonowym. Jeśli powiększony węzeł chłonny staje się bolesny, może być konieczne jego chirurgiczne usunięcie. Należy natychmiast zgłosić lekarzowi wszelkie bolesne lub powiększone węzły chłonne.
Kobieta pozująca w ułożonej na neutralnym tle, widoczna tylko część pleców i twarzy z zamkniętym okiem.

Rak piersi

Szeroko zakrojone badania pokazują, że kobiety z implantami piersi nie są bardziej narażone na raka piersi niż kobiety bez implantów.3 Innymi słowy, implant piersi nie ma wpływu na występowanie raka piersi. Chociaż naukowcy dyskutują na temat teoretycznego ryzyka tej choroby w przypadku implantów, nie zaobserwowano u ludzi raka piersi jako bezpośredniego skutku implantów piersi.

Ważne jest, aby poddawać się wszystkim standardowym badaniom piersi, takim jak samobadanie i ewentualne badania obrazowe (usg piersi, tomosynteza, mammografia, rezonans magnetyczny (MRI)), aby wykryć ewentualnego raka piersi. Nowoczesne techniki obrazowania, takie jak USG, MRI lub tomografia komputerowa (CT), pomagają wykryć guzy we wczesnym stadium.4

Należy regularnie wykonywać samobadanie piersi. W przypadku samobadania pooperacyjnego chirurg powinien poinstruować pacjentkę, jak odróżnić implant od własnej tkanki, aby umożliwić jej samodzielne wykrywanie guzków. Nie należy tylko dotykać piersi, ale także sprawdzać, czy nie ma obrzęków, zaczerwienień i stanów zapalnych, a także wszelkich deformacji piersi, nawet jeśli nie są one bolesne. W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek zmian należy skonsultować się z chirurgiem.

BIA-ALCL

Raporty agencji regulacyjnych i literatura medyczna wykazały związek między implantami piersi a rozwojem ALCL, co doprowadziło do powstania terminu BIA-ALCL lub chłoniaka anaplastycznego z dużych komórek związanego z implantami piersi. Oznacza to, że kobiety z implantami piersi mogą mieć nieznacznie zwiększone ryzyko rozwoju ALCL. Istnieje kilka różnych szacunków dotyczących ryzyka rozwoju BIA-ALCL.

Zdecydowana większość przypadków opisanych w literaturze dotyczy pacjentek, które w przeszłości stosowały implanty teksturowane.

ALCL jest obecnie klasyfikowany jako forma chłoniaka nieziarniczego (NHL) – nowotworu układu odpornościowego. Zazwyczaj objawia się jako późny seroma – nagromadzenie płynu w torebce – ale może również wystąpić wraz z utworzeniem się guza. Objawy mogą pojawić się długo po zagojeniu się nacięcia chirurgicznego, często wiele lat po wszczepieniu implantów, ale znane są przypadki, w których czas wystąpienia objawów był krótszy.

ALCL jest rzadkim, ale poważnym rodzajem nowotworu. Istnieją udokumentowane przypadki zgonów spowodowanych rozprzestrzenieniem się choroby poza torebkę. W przypadku wczesnego wykrycia i terminowego leczenia choroba ta ma pozytywne rokowania.

U większości pacjentów skutecznie leczy się ją chirurgicznie, usuwając implant i otaczającą go tkankę bliznowatą, ale u niektórych pacjentów może być konieczna chemioterapia i radioterapia.

Bardzo ważne jest, aby nadal regularnie zgłaszać się na badania kontrolne i wykonywać samobadanie. W przypadku wystąpienia objawów, takich jak obrzęk, ból lub guzek w okolicy implantu, należy natychmiast poinformować o tym lekarza.

Jeśli masz implanty piersi i nie występują żadne objawy, nie musisz podejmować żadnych działań, ale powinnaś nadal rutynowo monitorować swoje implanty piersi i stosować się do rutynowej opieki medycznej. Usunięcie implantów nie jest zalecane u kobiet bez objawów, u których nie potwierdzono rozpoznania BIA-ALCL.

Źródła:

1 Brand, K.G. (1993) Zakażenia protez piersi: badanie ankietowe i kwestia profilaktyki Ann. Plast. Surg. 30: 289 i nast.

2 . Evans, G.R.D., Baldwin, B.J. (1997) Od zwłok do implantów: badania tkanek silikonowych urządzeń medycznych. Plast. Reconstr. Surg. 100, 1459-1465; Evans, G.R.D., Netscher, D.T., Schusterman, M.A., Kroll, S.S., Robb, G.L., Reece, G.P., Miller, M.J. (1996) Badania tkanki silikonowej: porównanie poziomów u zwłok bez powiększenia i u pacjentów z powiększeniem. Plast. Reconstr. Surg. 97, 1207-1214; McConnell, J.P., Moyer, T.P., Nixon, D.E., Schnur, P.L., Salomao, D.R., Crotty, T.B., Weinzweig, J., Harris, J.B., Petty, P.M. (1997) Oznaczanie zawartości krzemu w tkance piersi i torebce pacjentek z implantami piersi za pomocą spektroskopii emisyjnej plazmy indukcyjnie sprzężonej. Porównanie z histologią tkanki. American Journal of Clinical Pathology 107, 236-246.

3 . NIH-National Cancer Institute, https://www.cancer.gov/types/breast/risk-factsheet, pobrane 05.10.2018; American Council On Science And Health (1996) Silikonowe implanty piersi: dlaczego ignoruje się naukę? Raport niezależnej grupy recenzentów (1998) Silikonowe implanty piersi. Crown, Londyn; Friis, S., McLaughlin, J.K., Mellemkjaer, L., Kjoller, K.H., Blot, .J., Boice, J.D. Jr., Fraumeni, J.F. jr., Olsen, J.H. (1997) Implanty piersi a ryzyko raka w Danii. International Journal of Cancer 71, 956-958; Deapen, D.M., Bernstein, L., Brody, G.S., (1997) Czy implanty piersi mają działanie przeciwnowotworowe? 14-letnia obserwacja badania przeprowadzonego w Los Angeles. Plast. Reconstr. Surg. 99, 1346-1353; Bryant, H., Brasher, P. (1998) Implanty piersi a rak piersi – ponowna analiza badania powiązań. N. Eng. J. Med. 332, 1535-1539.

4. Ganott, M.A., Harris, K.M., Ilkhanipour, Z.S., Costa-Greco, M.A. (1992) Augmentacja piersi: prawidłowe i nieprawidłowe wyniki mammografii i USG. RadioGraphics 12, 281-295; Barloon, T.J., Young, D.C., Bergus, G. (1996) Rola diagnostyki obrazowej u kobiet z implantami piersi. American Family Physician 54, 2029-2036; Eklund, G.W., Busby, R.C., Miller, S.H., Job, T.S. (1988) Ulepszone obrazowanie powiększonych piersi. American Journal of Roentgenology 151, 469-473. Greenstein, O.S. (2000) Obrazowanie piersi metodą rezonansu magnetycznego. Radiologic Clinics of North America 38(4), 899ff; Belli, P., Romani, M., Magistelli, A., Mossetti, R., Pastore, G., Constantini, M. (2002) Diagnostyczne obrazowanie implantów piersi: rola MRI. RAYS 27(4), 259-277.